“Απορώ κι εξίσταμαι”. Δηλαδή;

Η φράση Απορώ κι εξίσταμαι είναι λόγια και σημαίνει εκφράζω μεγάλη απορία και κατάπληξη.

Η εν λόγω φράση προέρχεται από το τροπάριο προς τη Θεοτόκο – Ακολουθία του Ακάθιστου Ύμνου: “Τὴν ὡραιότητα τῆς παρθενίας σου, καὶ τὸ ὑπέρλαμπρον τὸ τῆς ἁγνείας σου, ὁ Γαβριὴλ καταπλαγείς, ἐβόα σοι Θεοτόκε, ποῖόν σοι ἐγκώμιον, προσαγάγω ἐπάξιον; τί δὲ ὀνομάσω σε; ἀπορῶ καὶ ἐξίσταμαι. Διὸ ὡς προσετάγην βοῶ σοι· Χαῖρε, ἡ Κεχαριτωμένη”.

Το ρήμα εξίσταμαι είναι παθητική φωνή του εξίστημι (εξ+ίστημι), το οποίο σημαίνει τοποθετώ κάποιον (ή κάτι) έξω από την κανονική του θέση, τροποποιώ, μεταβάλλω, αλλοιώνω, διαταράσσω.

Το εξίσταμαι ως λόγιο έχει την έννοια του μένω έκθαμβος, σαστίζω, ενώ στην κυριολεξία σημαίνει στέκω παράμερα, στέκω μακριά, απομακρύνομαι, αποσύρομαι, υποχωρώ, αποφεύγω, παραιτούμαι.